Aandelen van een “eigen” vennootschap en impact op de huwgemeenschap
Veel ondernemers oefenen hun beroepsactiviteit uit via een vennootschap. Wanneer de aandelen van die vennootschap behoren tot het eigen vermogen van de echtgenoot die er zijn beroepsactiviteit in uitoefent, wordt vaak gedacht dat ook de waarde opgebouwd in die vennootschap, volledig “eigen” blijft.
Dat is echter enkel het geval indien de ondernemer gehuwd is onder het stelsel van scheiding van goederen. Artikel 2.3.44 Burgerlijk Wetboek bevat namelijk een belangrijk correctiemechanisme voor echtgenoten die gehuwd zijn onder het wettelijk stelsel (of een ander gemeenschapsstelsel).
Deze problematiek kan in geval van echtscheiding aanleiding geven tot discussies.
Eigen aandelen, maar gemeenschappelijke beroepsinkomsten
Voor gehuwden onder het wettelijk stelsel komen drie vermogens aan de orde: het eigen vermogen van de ene echtgenoot, het eigen vermogen van de andere echtgenoot en het gemeenschappelijk vermogen.
Aandelen kunnen tot het eigen vermogen van een echtgenoot behoren, bijvoorbeeld omdat deze echtgenoot deze aandelen reeds bezat vóór het huwelijk of deze aandelen met eigen middelen werden verkregen. De beroepsinkomsten die tijdens het huwelijk worden verdiend, behoren daarentegen principieel tot het gemeenschappelijk vermogen. Precies daar kan een spanningsveld ontstaan.
Stel dat een ondernemer alle aandelen bezit van een vennootschap die hij vóór zijn huwelijk heeft opgericht. De aandelen zijn dus eigen. Tijdens het huwelijk werkt hij voltijds voor die vennootschap. De onderneming maakt jaarlijks mooie winsten, maar de ondernemer laat zichzelf slechts een beperkte vergoeding uitbetalen. Het grootste deel van de winst blijft in de vennootschap en wordt gereserveerd.
Daardoor ontvangt het gemeenschappelijk vermogen relatief weinig beroepsinkomsten, terwijl de waarde van de eigen vennootschap verder toeneemt.
Wat zegt artikel 2.3.44 Burgerlijk Wetboek?
De wetgever wilde vermijden dat beroepsinkomsten aan het gemeenschappelijk vermogen worden onttrokken door ze eenvoudigweg in een eigen vennootschap achter te laten. Daarom bepaalt artikel 2.3.44 BW dat een echtgenoot die zijn beroep uitoefent binnen een vennootschap waarvan de aandelen hem of haar eigen zijn, een vergoeding aan het gemeenschappelijk vermogen verschuldigd kan zijn voor de netto beroepsinkomsten die dat gemeenschappelijk vermogen niet heeft ontvangen, maar redelijkerwijze wel had kunnen ontvangen indien de ondernemer zijn beroepsactiviteit niet in vennootschap had uitgeoefend.
De basisgedachte is eenvoudig: gezien in een gemeenschapsstelsel de beroepsinkomsten gemeenschappelijk zijn, mag het geen wezenlijk verschil uitmaken of de ondernemer zijn beroep als natuurlijke persoon uitoefent dan wel via een eigen vennootschap.
Niet elke euro moet worden uitgekeerd
Dit betekent niet dat een ondernemer verplicht is om alle winst van zijn vennootschap jaarlijks naar privé (gemeenschappelijk vermogen) uit te keren. Een vennootschap moet immers voldoende middelen kunnen behouden om haar activiteiten te financieren. Denk bijvoorbeeld aan investeringen, de opbouw van werkkapitaal, toekomstige uitbreidingen, de terugbetaling van kredieten of het aanleggen van een noodzakelijke financiële buffer.
De vraag is dan ook niet hoeveel winst de vennootschap heeft gemaakt, maar welk inkomen het gemeenschappelijk vermogen redelijkerwijze had kunnen ontvangen.
Een eenvoudig voorbeeld
Peter is vóór zijn huwelijk gestart met een consultancyvennootschap en bezit alle aandelen persoonlijk. Hij trouwt vervolgens onder het wettelijk stelsel.
Zijn vennootschap realiseert gedurende verschillende jaren aanzienlijke winsten. Peter betaalt zichzelf jaarlijks een beperkte bezoldiging van 45.000 EUR en laat de overige winst grotendeels in zijn vennootschap.
Bij een latere echtscheiding kan de vraag rijzen of een beroepsinkomen van 45.000 EUR, gelet op de activiteiten en resultaten van de vennootschap, redelijk was.
Indien zou blijken dat Peter zichzelf zonder economische noodzaak structureel een bijzonder lage vergoeding heeft toegekend en de winsten hoofdzakelijk in zijn eigen vennootschap heeft opgepot, zal aan het gemeenschappelijk vermogen een vergoeding verschuldigd zijn.
Is daarentegen duidelijk dat de middelen noodzakelijk waren voor belangrijke investeringen of voor de financiële gezondheid van de onderneming, dan kan dit een lagere uitkering aan het privévermogen rechtvaardigen.
Ook de waardestijging van de aandelen verdient aandacht
Een arrest van het Grondwettelijk Hof van 5 maart 2026 onderstreept het belang van deze regeling nog verder. Het Hof bevestigt dat aandelen die met eigen middelen zijn gefinancierd in principe eigen blijven, inclusief hun waardestijging. Wanneer die waardestijging echter verband houdt met beroepsinkomsten die het gemeenschappelijk vermogen ten onrechte niet heeft ontvangen, kan het vergoedingsmechanisme van artikel 2.3.44 BW een rol spelen. Het onderscheid tussen “eigen aandelen” en “gemeenschappelijke beroepsinkomsten” blijft dus essentieel.
Ook bevestigde het Grondwettelijk Hof dat tevens rekening kan worden gehouden met bedrijfseconomische redenen die verantwoorden waarom winsten in de vennootschap werden behouden. De beoordeling gebeurt dus steeds aan de hand van de concrete omstandigheden.
Wanneer moet u alert zijn?
Artikel 2.3.44 Burgerlijk Wetboek verdient bijzondere aandacht wanneer de volgende elementen samen voorkomen:
- U bent gehuwd onder het wettelijk stelsel of een ander gemeenschapsstelsel.
- U oefent uw beroepsactiviteit uit via een vennootschap.
- De aandelen van die vennootschap behoren tot uw eigen vermogen (bijvoorbeeld omdat u ze reeds vóór het huwelijk bezat of omdat ze met eigen middelen werden verkregen).
- Uw persoonlijke bezoldiging blijft relatief beperkt, terwijl de vennootschap belangrijke winsten realiseert en reserves opbouwt.
In dat geval kan bij een latere vereffening van het huwelijksvermogen de vraag worden gesteld of het gemeenschappelijk vermogen voldoende beroepsinkomsten heeft ontvangen. Dat betekent niet dat alle winst moet worden uitgekeerd. Het kan perfect verantwoord zijn om middelen in de vennootschap te behouden voor investeringen, financieringen, werkkapitaal of financiële buffers. Belangrijk is wel dat dergelijke keuzes economisch kunnen worden verantwoord en gedocumenteerd.
Tijdig nadenken voorkomt discussie
Voor ondernemers die gehuwd zijn onder een gemeenschapsstelsel en werken via een vennootschap waarvan de aandelen eigen zijn, is het aangewezen om niet alleen fiscaal naar het verlonings- en dividendbeleid te kijken. Een fiscaal interessante keuze om winst in de vennootschap te behouden, kan bij echtscheiding immers andere gevolgen hebben dan oorspronkelijk verwacht.
Het advies is dan ook duidelijk: bekijk het verlonings- en reserveringsbeleid niet uitsluitend vanuit fiscaal of vennootschapsrechtelijk oogpunt, maar houd ook rekening met de familiale en huwelijksvermogensrechtelijke context.