De nieuwe meerwaardebelasting vanaf 2026: kiest u beter voor opt-in of opt-out?

Vanaf 2026 verandert de fiscale behandeling van beleggingen in de personenbelasting grondig. Wie winst realiseert op aandelen, fondsen of cryptoactiva zal voortaan in veel gevallen een meerwaardebelasting van 10% moeten betalen. Daarbij krijgt elke belegger ook een belangrijke keuze voorgeschoteld: laat u de belasting automatisch inhouden door de bank (opt-in), of regelt u alles zelf via uw belastingaangifte (opt-out)?

Die keuze lijkt technisch, maar kan een belangrijke impact hebben op uw cashflow, fiscale optimalisatie en administratieve verplichtingen.

Wat houdt de nieuwe meerwaardebelasting in?

De nieuwe belasting bedraagt 10% op de gerealiseerde meerwaarde bij de verkoop van financiële activa. De meerwaarde is het verschil tussen de verkoopprijs en de aankoopprijs.

Voor activa die reeds vóór 1 januari 2026 werden aangekocht, mag u kiezen tussen:

• de oorspronkelijke aankoopwaarde; of
• de waarde op 31 december 2025 als referentiepunt.

Daarnaast geldt een jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR per persoon. Op de eerste 10.000 EUR aan gerealiseerde meerwaarden betaalt u dus geen belasting.

Indien u deze vrijstelling niet volledig benut, kan u jaarlijks tot 1.000 EUR overdragen naar volgende jaren, met een maximum van 15.000 EUR.

Eventuele minderwaarden (verliezen) kunnen worden verrekend met meerwaarden, maar enkel:

• binnen hetzelfde kalenderjaar; én
• binnen dezelfde categorie van financiële activa.

Opt-in: automatische inhouding door de bank

Bij een opt-in houdt uw bank of beleggingsplatform automatisch 10% belasting in zodra u een belegging verkoopt met winst. U ontvangt onmiddellijk het nettobedrag op uw rekening en hoeft in principe niets meer aan te geven.

Dat systeem biedt eenvoud en voorspelbaarheid, maar heeft ook enkele belangrijke aandachtspunten.

Vrijstelling van 10.000 EUR wordt niet automatisch toegepast

De bank houdt immers belasting in op de volledige meerwaarde, zonder rekening te houden met:

• de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 EUR;
• eventuele minderwaarden uit andere transacties.

Wilt u deze vrijstelling of verliezen toch verrekenen, dan zal u alsnog een aangifte in de personenbelasting moeten indienen om de te veel betaalde belasting terug te vragen.

Belangrijk hierbij is dat een terugbetaling door de fiscus in de praktijk vaak pas één tot twee jaar later gebeurt.

Geen verrassingen achteraf

Het grote voordeel van opt-in is dat alles meteen geregeld is:

• geen bijkomende belastingfactuur;
• geen nood aan provisies;
• meer discretie en anonimiteit.

Voor veel beleggers zorgt dat voor extra gemoedsrust.

Opt-out: zelf aangeven via de personenbelasting

Bij een opt-out wordt er geen belasting aan de bron ingehouden. Uw bank rapporteert de gerealiseerde meerwaarden wel aan de fiscus, maar u verwerkt alles zelf via uw aangifte in de personenbelasting.

Interessant voor wie actief belegt

Het grote voordeel van opt-out is dat u onmiddellijk:

• de vrijstelling van 10.000 EUR kan toepassen;
• minderwaarden kan verrekenen;
• enkel belasting betaalt op het werkelijk belastbaar saldo. 

Daardoor vermijdt u dat er eerst te veel belasting wordt ingehouden die u pas veel later terugkrijgt. Voor actieve beleggers en grotere vermogens is dit vaak fiscaal efficiënter.

Let op voor hogere belastingafrekening

Bij opt-out betaalt u de belasting pas later via uw aanslagbiljet. Dat kan betekenen dat uw uiteindelijke belastingfactuur aanzienlijk hoger uitvalt.

Unanimiteit bij gezamenlijke rekeningen

Voor gezamenlijke effectenrekeningen geldt bovendien een unanimiteitsregel:
de opt-out is enkel mogelijk indien alle rekeninghouders akkoord gaan. Bij gebrek aan een gezamenlijke keuze wordt automatisch gekozen voor inhouding aan de bron.

Overgangsregeling in 2026

De verplichte automatische inhouding door banken treedt pas volledig in werking vanaf 1 juni 2026.

Dat betekent concreet dat:

• meerwaarden gerealiseerd tussen 1 januari en 1 juni 2026 sowieso via de belastingaangifte verlopen;
• banken in die periode nog geen automatische inhouding toepassen.

U kan uw bank wel vragen om de belasting retroactief in te houden, maar dat gebeurt niet automatisch. Voor dergelijke aanvraag krijgt u tijd tot 31 augustus 2026.

Vanaf juni 2026 wordt opt-in de standaardregeling en moet u expliciet kiezen indien u liever voor opt-out gaat.

Welke keuze maakt u best?

De optimale keuze hangt sterk af van uw persoonlijke situatie en beleggingsprofiel.

Opt-out is vaak interessanter indien u:

• actief belegt;
• regelmatig meer- én minderwaarden realiseert;
• optimaal gebruik wil maken van de vrijstelling;
• een tijdelijk cashflowvoordeel wenst.
   

Opt-in biedt voordelen indien u:

• eenvoud en administratieve rust verkiest;
• verrassingen bij de belastingafrekening wil vermijden;
• belang hecht aan discretie;
• slechts occasioneel belegt.

Belangrijk aandachtspunt: risico op taxatie als divers inkomen

De invoering van de nieuwe 10% meerwaardebelasting betekent niet automatisch dat elke meerwaarde ook effectief aan slechts 10% belast zal worden.

In bepaalde situaties kan de fiscus oordelen dat sprake is van speculatieve inkomsten of beroepsmatige activiteit. In dat geval van speculatie kunnen de winsten alsnog worden belast als divers inkomen tegen 33%, vermeerderd met gemeentebelasting.

Dat risico bestaat onder meer bij:

• zeer frequente transacties;
• speculatieve cryptobeleggingen;
• handel in opties;
• gebruik van geleend geld om te beleggen;
• zeer actieve tradingactiviteiten.

Voor beleggers die vandaag reeds zeer actief handelen, brengt een opt-out mogelijk extra zichtbaarheid richting fiscus mee, aangezien de meer- en minderwaarden expliciet in de aangifte moeten worden opgenomen.

Dat kan aanleiding geven tot bijkomende vragen of controles, eventueel zelfs met betrekking tot voorgaande jaren.

Voor sommige actieve beleggers kan opt-in daarom alsnog de veiligere keuze lijken, ondanks het nadeel dat minderwaarden dan minder efficiënt kunnen worden verrekend.

Besluit

1. De nieuwe meerwaardebelasting brengt niet alleen een extra fiscale kost met zich mee, maar ook een belangrijke strategische keuze.
2. Opt-in biedt eenvoud, zekerheid en anonimiteit.
3. Opt-out biedt meer fiscale optimalisatie en cashflowvoordeel, maar vereist een correcte opvolging via de personenbelasting.

Een analyse van uw concrete situatie blijft daarom essentieel om de meest aangewezen keuze te maken.

Meer weten?

Onze Accountancy Advisors bekijken dit graag samen met u en wat dit voor uw dossier betekent.